PSYCHOLOGIA ZDROWIA
Czym jest zdrowie?
Światowa Organizacja Zdrowia w 1948 roku opracowała zupełnie nową definicję, według której zdrowie nie jest jedynie brakiem choroby lub niedomagania, ale należy je rozumieć jako „pełny dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny”. Choć określenie „stan zdrowia” wydaje się pojęciem dość dynamicznym, to koncepcja „dobrostanu”, która pojawiła się wraz z tą definicją, kładzie przede wszystkim nacisk na jego pozytywne aspekty – pozwalając tym samym wyjść poza ramy biomedyczne oraz patologiczne. Te pierwsze próby rozpatrywania zdrowia człowieka w kontekście nie tylko fizycznym, ale też psychicznym, psychologicznym oraz społecznym niewątpliwie stworzyły podstawy do skonstruowania naukowego pojęcia tzw. „zdrowia pozytywnego” – dając tym samym podwaliny do powstania całej szerokiej dziedziny psychologii zdrowia.
Nowe podejście do zdrowia
Na przestrzeni ubiegłego wieku, począwszy od lat powojennych dość szeroko dyskutowano nad tzw. pozytywną koncepcją zdrowia. Duże kontrowersje wzbudzał na początku pomysł, aby takie pojęcia jak zdrowie, szczęście czy dobrostan można było w ogóle rozpatrywać w kategoriach naukowych. Według założeń obowiązującej poprzednio, tzw. negatywnej koncepcji zdrowia, pojęcie to, rozumiane wyłącznie w kategoriach psychopatologii oraz podejścia patogenetycznego – nie było niczym więcej ponad brak dysfunkcji psychicznych oraz wszelkich somatycznych objawów chorób. Jednak wraz z rozwojem nauk medycznych, społecznych oraz przede wszystkim nurtu tzw. psychologii pozytywnej – „negatywne” podejście do zdrowia bardzo szybko okazało się niewystarczające.
Zdrowie w ujęciu pozytywnym
Najogólniej rzecz ujmując, ludzie bywają „zdrowi” na różne sposoby, a naukową definicję zdrowia psychicznego można w życiu codziennym odnieść po prostu do odczuwania pełni radości, zadowolenia i szczęścia. Samorealizacja, rozwój osobisty, trafne spostrzeganie siebie i innych, umiejętne radzenie sobie ze stresem, odczuwanie harmonii, jedności i równowagi wewnętrznej – wszystkie te elementy mogą być składnikami zarówno szczęścia, jak i zdrowia. Ten kierunek rozwoju spowodowało między innymi odkrycie, że za etiologią chorób i zaburzeń nie leżą wyłącznie mechanizmy biologiczne czy patogeniczne. W przeważającej i globalnie narastającej liczbie tzw. chorób cywilizacyjnych dość wyraźnie zarysowało się podłoże związane ze stylem życia, jak również z całym środowiskiem i uwarunkowaniami społecznymi – a co za tym idzie, z psychiką współcześnie żyjącej jednostki.